ทุกข์เพราะการเรียน สุสฺสูสํ ลภเต ปญฺญํศึกษาด้วยดีย่อมได้ปัญญาการศึกษาเล่าเรียนในโรงเรียนเป็นกิจจำเป็น อย่างน้อยก็ตลอดช่วงเวลาหนึ่งของชีวิต เพื่อสะสมความรอบรู้อันจำเป็นสำหรับดำรงชีวิตในกาลข้างหน้า
ดังสุภาษิตเตือนใจว่า.......................................
เด็กเอ๋ย เด็กน้อย
ความรู้เจ้ายังด้อยเร่งศึกษา
เมื่อเติบใหญ่เจ้าจะได้มีวิชา
เป็นเครื่องหาเลี้ยงชีพสำหรับตน
การศึกษาเล่าเรียนเป็นกิจกรรมแห่งปัญญา เป็นกิจกรรมที่สนุกสนาน เพราะยิ่งเรียนยิ่งรู้ ยิ่งรู้ยิ่งมีความสุขความเพลิดเพลิน แต่ก็ยังมีคนไม่น้อยมีความ
ทุกข์เพราะการเรียน คนที่ทุกข์เพราะการเรียนแบ่งออกเป็น 2 พวก คือ..............................
พวกที่หนึ่ง ทุกข์เพราะเรียนไม่ดีเท่าคนอื่น เมื่อรู้สึกว่าตนเรียนไม่ทันเขา สอบไม่ได้เกรดดีเท่าเขา ก็เสียอกเสียใจ นึกน้อยใจในวาสนาอันต่ำต้อยของตนว่าเกิดมาอาภัพ มันสมองสู้คนอื่นไม่ได้ที่จริงแล้ว ไอคิว คนเรามิได้แตกต่างกันมากมาย ระดับสติปัญญาก็มิได้สูงต่ำกว่ากันมากนัก วิชาการต่าง ๆ คนปกติทุกคนสามารถเรียนรู้ได้เท่าเทียมกัน ดังสุภาษิตคำโคลงว่า ความรู้อาจเรียนทันกันหมดที่เราเรียนไม่ทันเขานั้น มิใช่เพราะสติ
ปัญญาเราด้อยกว่า มิใช่เพราะไอคิวเราต่ำกว่า แต่เพราะสมาธิในการเรียนไม่ดีพอ ความเพียรพยายามยังไม่พอ ถ้าหากตั้งใจเรียน เอาใจใส่ มีสมาธิ มีความเพียรสม่ำเสมอ ไม่ช้าปัญหาในการเรียนจะหมดไป สามารถเรียนทันเพื่อน หรืออาจดีกว่าเพื่อนได้พวกที่สอง ทุกข์เพราะเรียนเก่ง คนเรียนเก่ง ๆ ความจริงก็ไม่น่ามีปัญหา แต่ที่จริงแล้ว ยังมีบางคนทุกข์มากกว่าคนเรียนปานกลางหรือเรียนไม่ดีเสียอีก เพราะคนประเภทนี้มักเล็งผลเลิศเกินไปหวังแต่จะเอาที่หนึ่ง หวังแต่จะได้ท็อป ไม่เผื่อใจไว้สำหรับที่สองที่สามบ้างพอทำข้อสอบไม่ได้ดีดังใจหวัง หรือผลสอบออกมาไม่ได้เกรดเอหรือท็อป ก็เสียอกเสียใจ เพราะยอมรับสภาพเป็นที่สองรองใครไม่ได้
บางคนเสียใจถึงกับทำลายชีวิตตัวเอง เพราะคิดว่าตนคงไม่ได้ที่หนึ่งแน่ ๆ ทั้ง ๆ ที่ผลสอบออกมาภายหลัง ปรากฏเขาก็ได้ที่หนึ่ง แต่ก็สายไปแล้วถ้าคนเรียนเก่งคิดเผื่อไว้บ้างว่า เมื่อสอบกันหลาย ๆ คน โอกาสที่คนอื่นจะได้ท็อปก็ย่อมจะมีได้ มิใช่ว่าจะมีเราคนเดียว คราวนี้เขาได้ที่หนึ่ง คราวหน้าเราก็อาจได้ ผลัดกันไป คิดได้เช่นนี้ความทุกข์เพราะการเรียนเก่งก็จะหมดไปจงเรียนไปเถิด แต่อย่าเรียนอย่างเป็นทุกข์
ทุกข์ของสัตว์โลก ทุกฺเข โลโก ปติฏฐิโต โลกตั้งอยู่บนความทุกข์
คอลัมน์ พุทธวิธีแก้ทุกข์
(http://www.khaosod.co.th/images/ks.gif)